1. «Η ΕΛΛΑΔΑ ΕΧΕΙ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΥΨΗΛΟ ΧΡΕΟΣ»
Δεδομένα: Εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας
από το 2007 ως και το 2010 αυξήθηκε από 115 % σε 143 % του ΑΕΠ. Το
ποσοστό χρέους το 2011 ξεπέρασε το 160 %. Προς σύγκριση: το χρέος της
Γερμανίας ανέρχεται σήμερα σε περίπου 83 % του ΑΕΠ.
Αξιολόγηση: Το πολύ υψηλό χρέος από μόνο του δεν εξηγεί τα προβλήματα
της Ελλάδας. «Δεν υπάρχει ‹σωστό νούμερο› για το ποσοστό χρέους, ούτε
στη θεωρία ούτε στην πράξη».1 Το χρέος της Ιταλίας το 2010 έφτανε σε 120 %
του ΑΕΠ της και της Ιαπωνίας σε 200 %. Όμως, σε αντίθεση με την Ελλάδα,
καμία από τις δύο χώρες δεν θεωρούνταν «χρεοκοπημένη». Γιατί;
Διότι οιχρηματαγορές υποβίβαζαν την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας – άρακαι τα ομόλογά της. Aυτό ανέβασε τα επιτόκια των νέων δανείων τόσο πολύ,
που η Αθήνα δεν μπορούσε πια να ξαναδανειστεί χρήματα.2 Προς σύγκριση:
το Μάιο του 2011 η Ελλάδα πλήρωσε για διετή κρατικά ομόλογα επιτόκιο
25 %, ενώ η Ιταλία μόνο 3 % και η Ιαπωνία μόλις 0,2 %.3 Επομένως, το πρό-
βλημα ήταν τα υψηλά επιτόκια, που διαμορφώνονταν από την κερδοσκοπία
των χρηματαγορών. Σύμφωνα με υπολογισμούς του γερμανικού Ινστιτούτου
Μακροοικονομικής Πολιτικής (ΙΜΚ), το 2010, αν το μέσο επιτόκιο για τα ελληνικάκρατικά ομόλογα έπεφτε στο 3 %, τότε, ως το 2015, το χρέος της χώ-
ρας θα μπορούσε να μειωθεί στο 110 % του ΑΕΠ.4 Ωστόσο, όσο τα επιτόκια
είναι τόσο υψηλά, η Αθήνα δεν μπορεί να δανειστεί χρήματα από τις χρηματα-
γορές. Συνεπώς, στην πράξη το κράτος έχει ήδη χρεοκοπήσει και παραμένει
ικανό προς πληρωμή μόνο με τη δανειοδότηση από τα κράτη της ΕΕ. Είναι
σαφές ότι το αν μια χώρα πτωχεύσει αποτελεί εντέλει πολιτική απόφαση.
1 Οικονομική υπηρεσία της Τράπεζας BHF, 4/6/2011. 2 Ένα απλοποιημένο παράδειγμα επ’ αυτού: έστω ότι η Ελλάδα
δανείζεται, μέσω της έκδοσης ενός ομολόγου, 1.000.000 ευρώ με ετήσιο σταθερό επιτόκιο 5 % (= 50.000 ευρώ).
Κατόπιν το ομόλογο ανταλλάσσεται στο χρηματιστήριο και η αξία του κατακρημνίζεται. Η τιμή του από 1.000.000 ευρώ
πέφτει σε 500.000. Το επιτόκιο όμως του 5 % (= 50.000 ευρώ) παραμένει το ίδιο. Συνεπώς, το ομόλογο τώρα έχει
απόδοση για τον αγοραστή 10 % (50.000 για 500.000 ευρώ). Αν θελήσει η Ελλάδα να εκδώσει ένα νέο ομόλογο, το
επιτόκιο που θα πρέπει να πληρώσει η ελληνική κυβέρνηση καθορίζεται με βάση την απόδοση του παλιού. Για να
δανειστεί λοιπόν η Ελλάδα «φρέσκο» χρήμα θα πρέπει να προσφέρει στους επενδυτές επιτόκιο 10 %. 3 Τον Ιούλιο
του 2011 τα επιτόκια για τα ιταλικά ομόλογα διετούς διάρκειας εκτοξεύθηκαν ξαφνικά πάνω από 4,5 % και για τα δεκα-
ετούς διάρκειας πάνω από 6 % αλλά αυτό δεν επηρέασε σημαντικά την οικονομική κατάσταση της Ιταλίας. Κι αυτό είναι
μια ακόμη απόδειξη του πόσο γρήγορα η κερδοσκοπία μπορεί να αλλάξει το στόχο της.
4 ΙΜΚ: Schuldenschnitt bringt
mehr Nachteile als Vorteile [Το κούρεμα του χρέους επιφέρει περισσότερες ζημίες από οφέλη], Μάιος 2010.
5
2. «ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΑΓΟΡΕΣ ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ ΜΙΑ ΠΤΩΧΕΥΣΗ
ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ»
Δεδομένα: Όσο πιο χαμηλά κατρακυλούσαν οι τιμές των ελληνικών ομολόγων
στις χρηματαγορές τόσο πιο ψηλά σκαρφάλωνε το επιτόκιό τους και αυξανό-
ταν η απόδοσή τους (βλ. υποσημείωση 2).
Αξιολόγηση: Οι χρηματαγορές δεν «φοβούνται» τίποτα. Δεν είναι ανθρώπινα
όντα με αισθήματα και φόβους, αλλά ούτε και ουδέτερος θεσμός που αξιο-
λογεί αντικειμενικά την οικονομική κατάσταση μιας χώρας. Η χρηματαγορά
δεν είναι τίποτα άλλο από το σύνολο των επενδυτών που επιδιώκουν με
χρηματοπιστωτικές επενδύσεις να κερδίσουν όσο το δυνατόν περισσότερα
χρήματα. Όποιος πράγματι φοβόταν την πτώχευση του ελληνικού κράτους το
2010/2011 είχε προ πολλού πουλήσει όσα ελληνικά κρατικά ομόλογα κατείχε.
«Όλοι οι άλλοι ήλπιζαν ότι η Ελλάδα θα σωθεί και ότι θα αποκόμιζαν τεράστια
κέρδη από τους τόκους».5
Αυτή η ελπίδα ωστόσο δεν εκπληρώθηκε: με το κούρεμα του χρέους το Μάρ-
τιο του 2012 οι ιδιώτες δανειστές της Ελλάδας έχασαν περισσότερο από το
μισό των αξιώσεών τους (βλ. Μέρος ΙΙ).
5 Εφημερίδα Berliner Zeitung, 27/4/2010.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου