Κυριακή 22 Φεβρουαρίου 2026

ΔΙΕΘΝΕΣ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΥΣ 200

 Διεθνές το ενδιαφέρον για τα συγκλονιστικά φωτογραφικά ντοκουμέντα από τις εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς του 1944. Ναι αλλά οι παππούδες μας ήταν κομμουνιστές, που είχαν το εμείς από από το εγώ, άντρες με γκογκόβια και ψυχή και όχι καριερίστες τσιφτελοροκάδες.. 



Εκτενές αφιέρωμα στα ντοκουμέντα που έχουν κυκλοφορήσει εδώ και μια εβδομάδα και αφορούν τους 200 εκτελεσθέντες κομμουνιστές φιλοξένησε η ιστοσελίδα Guardian, καθώς η συγκλονιστική αποτύπωση των όσων έγιναν την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή αποκτά και διεθνές ενδιαφέρον. 

 Στο άρθρο με τίτλο «Τώρα μπορούμε να δούμε το κουράγιο τους» το βρετανικό μέσο αναδεικνύει τον αντίκτυπο που είχε η δημοσιοποίησή τους στη χώρα μας, αλλά και την σημασία που έχουν στην περαιτέρω αποτύπωση των ναζιστικών θηριωδιών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. 

 «Οι φωτογραφίες καταγράφουν τους άνδρες να περπατούν με το κεφάλι ψηλά προς το πεδίο βολής στην Αθήνα, κοιτάζοντας χωρίς φόβο την κάμερα. Είναι γνωστό ότι πήγαν στο θάνατο τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια σε μια τελευταία πράξη αντίστασης» σημειώνεται χαρακτηριστικά. 

Ο Guardian συνομιλεί με τον 96χρονο συγγραφέα και αντιστασιακό Βαγγέλη Σακκάτο (ο οποίος έχει αρθρογραφήσει πολλές φορές στην «Εφημερίδα των Συντακτών»), σχολιάζοντας ότι κοιτάει με έναν συνδυασμό οργής και δέους τα φωτογραφικά αυτά ντοκουμέντα, καθώς δεν φανταζόταν ότι θα έρθει ποτέ η στιγμή που θα μπορούσε να «δώσει πρόσωπο» στους πρωταγωνιστές της τραγωδίας που θα έμενε στην ιστορία ως μια από τις χειρότερες θηριωδίες που διέπραξαν οι ναζί στη χώρα μας. 

Το γεγονός ότι μέχρι πρότινος δεν υπήρχαν εικαστικά αποδεικτικά στοιχεία, οι μαρτυρίες για τις τελευταίες στιγμές αυτών των κομμουνιστών βασίστηκαν στα σημειώματα που οι ίδιοι πετούσαν από τα καμιόνια, όταν οι Γερμανοί τους οδηγούσαν στον θάνατο από το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου στην Καισαριανή. 

Και σχολιάζει ο Guardian ότι η εκτέλεση των 200 είναι από εκείνα τα γεγονότα που έχουν ασκήσει τεράστια επιρροή στη συλλογική μνήμη ενός έθνους που υπέφερε για περισσότερα από τρία χρόνια γερμανικής κατοχής. 

«Οι εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς, που θεωρούνται ως η κορύφωση της αντίστασης κατά των ναζί από τους κομμουνιστές ενέπνευσαν μερικούς από τους μεγαλύτερους σύγχρονους καλλιτέχνες της χώρας. Ποιητές, συνθέτες, ζωγράφοι, κινηματογραφιστές έχουν όλοι τους αντλήσει έμπνευση από ένα περιστατικό που έκτοτε έχει κατακτήσει τη φαντασία του λαού». 

«Είναι άλλο πράγμα να ακούς για την ανδρεία τους και άλλο να τη βλέπεις» σχολιάζει ο Γιάννης Έρης, εθελοντής του ΚΚΕ , ο οποίος κάνει ξεναγήσεις στο πεδίο βολής και στο μουσείο της εθνικής αντίστασης στην Καισαριανή, και συμπληρώνει 

«ξέρουμε τώρα ότι στάθηκαν απέναντι στο εκτελεστικό απόσπασμα όχι μόνο με τεράστια υπερηφάνεια, αλλά και υψώνοντας τις γροθιές τους. Τη νύχτα πριν φρόντισαν να πλυθούν και να ξυριστούν. Δεν φοβόντουσαν αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Το έβλεπαν ως τιμή». 

 Οι φωτογραφίες πιστεύεται ότι τραβήχτηκαν από τον Έρμαν Χόιερ, υπολοχαγό της Βέρμαχτ, με τον ίδιο να ήταν πιθανότατα μέλος μονάδας που είχε σταλεί στην Ελλάδα από το υπουργείο προπαγάνδας του Γκέμπελς για να καταγράψει την καθημερινή ζωή. 

Ο Guardian φιλοξενεί και δηλώσεις από τον Κωστή Καρπόζηλο, καθηγητή Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ο οποίος υπογραμμίζει «επιτέλους, έχουμε εικαστική επιβεβαίωση για αυτό που στοιχειώνει την ελληνική αριστερά εδώ και δεκαετίες. 

Αυτές οι εικόνες θα ανοίξουν το δρόμο για μια πολύ αναγκαία συζήτηση γύρω από την πολιτική της μνήμης στη σύγχρονη Ελλάδα, η οποία για τόσο καιρό έχει επισκιάζεται από τις διαιρέσεις του εμφυλίου πολέμου». 

Χαρακτηριστικό, εξάλλου, όπως σημειώνει η ιστοσελίδα είναι το γεγονός ότι μόλις δημοσιοποιήθηκαν οι φωτογραφίες ακροδεξιοί βάνδαλοι προκάλεσαν φθορές στο μνημείο των 200 στην Καισαριανή. 

Τέλος, ο Αναστάσης Γκίκας από το τμήμα ιστορίας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ επισημαίνει «έχουμε κατακλυστεί από τηλεφωνήματα από απογόνους των νεκρών συντρόφων μας που ζητούν να επιστραφούν οι φωτογραφίες στην Ελλάδα. Εδώ είναι η θέση τους και εδώ πρέπει να εκτεθούν στο κοινό για να τις δουν όλοι».

Δεν υπάρχουν σχόλια: