ΚΟΥΡΕΜΑ ΚΑΙ ΞΥΡΙΣΜΑ ΜΑΖΙ

Περί ευρωπαϊκής δημοκρατίας

ανεξαρτησίας και oμοσπονδίας

 
Οι λέξεις κούρεμα χρέους, «haircut»- παραίτηση από απαιτήσεις ουδέποτε έτυχαν ευήκοα ώτα στην  Γερμανία.

 
  Το ΔΝΤ ήταν ο πιο στενός εταίρος της Γερμανίας στην αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης. Τώρα όμως θεωρεί το χρέος μη βιώσιμο και ζητά κούρεμα. Εξοργίζοντας τον Σόιμπλε και τη Μέρκελ, οι οποίοι απορρίπτουν κούρεμα «υπό την κλασική έννοια».
  Αυτή τη θέση υποστήριζαν Μέρκελ και Σόιμπλε με επιτυχία μέχρι σήμερα. Επειδή, όσο καιρό οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν υλοποιούσαν όλες τις υποσχέσεις τους, αυτό το έπαιρναν ως επιχείρημα οι Γερμανοί για να αρνηθούν τις διαπραγματεύσεις σε αυτό το θέμα.
 
Μάταια η Ελλάδα από καιρό ζητά από τους δανειστές της κούρεμα τμήματος του χρέους για να της δοθεί μια ανάσα. Η Γερμανία, που είναι και ο μεγαλύτερος πιστωτής της, ήταν σταθεροί ως τώρα με την λογική ότι τα δανεικά πρέπει να επιστρέφονται.
 
Τώρα όμως τα πράγματα έχουν πάρει άλλη τροπή. Η νέα κυβέρνηση ουδέποτε ολοκλήρωσε το δεύτερο πρόγραμμα  (ούτε και η προηγούμενη) και μετά το δημοψήφισμα ο Τσίπρας έκανε αίτηση για τρίτο πακέτο.
 
  Το μεγάλο εμπόδιο που συναντά, είναι πάλι το κούρεμα χρέους, που αποτελεί και αίτημα. Σε ομιλία της στο διεθνούς φήμης Ινστιτούτο Brookings η επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ πρόφερε την «απαγορευμένη» αυτή λέξη ανάμεσα στα μέτρα που είναι απαραίτητα να ληφθούν.
 
  Τα λόγια της Λαγκάρντ, όπως εκτιμά ο αρθογράφος της εφημερίδας «die Welt», δεν αποτελούν απλή διαπίστωση αλλά προτροπή προς τη Γερμανία να υποχωρήσει σε αυτό το σημείο, εάν θέλει σοβαρή συμφωνία με την Αθήνα και επιθυμεί να γίνει το χρέος βιώσιμο.
 Έτσι, η διαμάχη ανάμεσα στο ΔΝΤ και τη Γερμανία με αιχμή την αναγκαιότητα ενός κουρέματος μαζί με αυτήν της υλοποίησης των μεταρρυθμίσουν θα αναχθεί σε ένα βασικό εμπόδιο για τη Γερμανία, τέτοιο που ίσως η Μέρκελ να αναρωτιέται μήπως έκανε λάθος στην επιλογή της να επιμείνει στην παρουσία του ΔΝΤ στα προγράμματα διάσωσης.
 
  Σύμφωνα με τη «Welt» το Βερολίνο προσπαθεί να επιχειρηματολογήσει προβάλλοντας ενδοιασμούς νομικής φύσης. Και αυτό επειδή προσπαθεί να κρύψει τον φόβο ότι εάν ενδώσει, ενδέχεται να προκαλέσει την εξέγερση των ψηφοφόρων τους που θα δουν και στην πράξη να χάνουν τα χρήματά τους.
 
  Η “dieZeit”, πάλι, υποστηρίζει ότι ο Σόιμπλε θα έβλεπε με καλό μάτι, έστω μια προσωρινή (ας πούμ πέντε χρόνων) αναστολή της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, προκειμένου να απειληθεί η Γαλλία.


 
  Η ελληνική κρίση βγάζει στην επιφάνεια τις βασικές διαφορές που υπάρχουν στην πρόσληψη της δημοκρατίας, όπως γίνεται αντιληπτή στην Ευρώπη.
 
  Υπάρχει η κλασική εκδοχή, όπου η δημοκρατία ταυτίζεται με τη λαϊκή κυριαρχία. Αυτή παρατηρείται στην Ελλάδα, όπου πρυτανεύει η άποψη ότι μια κοινωνία μπορεί σε δημοκρατικές εκλογές να αποφασίσει για την τύχη της. «Αλλά πρόκειται για μια αντίληψη της δημοκρατίας η οποία στην σημερινή Ευρώπη είναι πολύ δύσκολα υλοποιήσιμη», υποστηρίζει ο γερμανός καθηγητής Γύργκεν Νάιερ .
 
 «Στην Ευρώπη συνυπάρχουν πολλές παράλληλες κοινωνίες που διαπλέκονται γύρω από ένα κοινό θεσμικό σύστημα. Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν οι Έλληνες μπορούν ή πρέπει να πληρώσουν τα χρέη τους, αλλά πολύ περισσότερo, εάν η ελληνική κοινωνία είναι έτοιμη να συμπράξει σε μια τέτοια Ευρώπη».
 
  Ο γερμανός πολιτικός επιστήμων υποστηρίζει ότι σε μια τέτοια Ευρώπη οι κοινωνίες δεν αποφασίζουν αυτόνομα. Οι Γερμανοί, οι Γάλλοι, οι Έλληνες δεν αποφασίζουν μόνοι τους, αλλά λαμβάνουν υπόψη τους κοινά αποδεκτούς κανόνες, κι αυτό περιορίζει πολύ την εθνική κυριαρχία. Και υποστηρίζει ότι η ελληνική κρίση δεν αποτελεί κίνδυνο για το ευρωπαϊκό σύστημα, αλλά αποκαλύπτει το διαφορετικό τρόπο κατανόησης, που ούτως ή άλλως προϋπήρχε. «Δεν ζούμε σε μια εθνοκεντρική κοινοβουλευτική δημοκρατία. Ζούμε στην πραγματικότητα σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα αλληλεξάρτησης. Και σε αυτό το σύστημα βρίσκονται σε κρίση τόσο τα κοινοβούλια, όσο και η ιδέα της λαϊκής κυριαρχίας».
 
Ο κοινοβουλευτισμός σε κρίση
 
  Μέσα σε αυτό το σκηνικό αλληλεξάρτησης ποια μπορεί να είναι η εξέλιξη των θεσμών και των φορέων λήψης αποφάσεων πάντα μέσα σε δημοκρατικό πλαίσιο;
 
«Το ερώτημα καταρχήν είναι αν οι λαοί θέλουν να ανακτήσουν την κυριαρχία τους», υποστηρίζει ο Γύργκεν Νάιερ. «Εάν το επιθυμούν, σημαίνει απομάκρυνση από τους κοινούς ευρωπαϊκούς κανόνες. Εάν οι 28 κοινωνίες θέλουν να αποφασίζουν μόνες τους για κανόνες, αυτό έρχεται σε σύγκρουση με την ιδέα των κοινών κανόνων. Υπάρχουν εναλλακτικές. Επιθυμεί κάποιος το δρόμο των ομόσπονδων κρατών, όπου θα αντιμετωπίζεται η Ελλάδα, όπως το Μεκλεμβούργο Παλατινάτο, συνδεδεμένη δηλαδή στον ορό της βοήθειας; Θέλει μια Ευρώπη των ισχυρών εθνικών κρατών; Ή ένα τρίτο δρόμο»;
 
 Σε κάθε περίπτωση ο γερμανός πολιτικός επιστήμων πιστεύει ότι διαμορφώνεται ευρεία συναίνεση υπέρ της ενίσχυσης του κοινοβουλευτισμού είτε των εθνικών κοινοβουλίων είτε του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με ένα πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι πολλά κράτη μέλη δεν θέλουν αυτήν την περαιτέρω ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, διότι θα σήμαινε ότι οι ισχυρές χώρες θα κυριαρχούσαν σε βάρος των μικρότερων.
 
  Λες και τώρα δεν συμβαίνει αυτό…