Γράμμα και γραφή
από τον Μάκη Δεληβοριά
«Να μη μας φάνε οι κοριοί παλεύαμε, τους τίγρεις τους αντιμετωπίζαμε» (Φ.Βλάχος)
Πριν από λίγο καιρό, σε μια δημοφιλή σατιρική εκπομπή, μια φωνακλού ηθοποιός, είπε «πως ήρθε ο καιρός να συλληφθούν, όσοι ήσαν μέσα στο Πολυτεχνείο». Καθώς την τελευταία μέρα, Παρασκευή 16/11/73 μέσα στο Πολυτεχνείο βρίσκονταν πάνω από 4,000 νέοι άνθρωποι, τότε θα χρειαστεί μια καινούργια τεράστια φυλακή για να τους στεγάσει.
Φυσικά δεν θα υπολογίσουμε όσους βρίσκονταν στους γύρω δρόμους, γιατί τότε θα χρειαστούν πολλά ξερονήσια για να στεγαστούν. Υπήρξε μάλιστα κάποια εποχή, που όποιον και να ρωτούσες, σου απαντούσε πως βρίσκονταν μέσα στο Πολυτεχνείο.
Ήταν η εποχή που το «Πολυτεχνείο» ήταν στις δόξες του, πολλά στελέχη της ΔΑΚΕ ισχυρίζονταν πως μέσα στο Πολυτεχνείο ήσαν και πολλοί δεξιοί φοιτητές. Όχι στους γύρω δρόμους, μέσα. Οπόταν μ’ αυτές τις ομολογίες, δεν μας φτάνει η Πελοπόννησος για να τους εκτοπίσουμε.
Το γεγονός πως η παραπάνω ατάκα χειροκροτήθηκε, δείχνει πως υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που την επικροτούν. Βέβαια, η ηθοποιός που αναφέραμε είναι φωνακλού, προσωποποίηση του μέσου ανθρωπάκου, που ενθουσιάζεται και παρασύρεται από το πλήθος και τρέχει να ζητήσει ευθύνες, αμέσως μόλις το πλήθος σκορπίσει.
Μέσα στο πλήθος των φοιτητών και άλλων νέων που εγκαταλείπανε το Πολυτεχνείο τις πρώτες ώρες του Σαββάτου 17/11/73, μια κοπελιά κλαψούριζε στο αγόρι της. «Μας έλεγαν πως θάρθουν οι αγρότες να μας υποστηρίξουν, που είναι τώρα οι αγρότες?». Λίγες ώρες νωρίτερα, φώναζε μαζί με το πλήθος «Απόψε θα γίνει Ταϋλάνδη!». Τώρα γκρίνιαζε γιατί την είχαν «κοροϊδέψει», ποιοι άραγε? Η ίδια η κατάληψη όπως είναι γνωστό, ξεκίνησε με αντιπαλότητες μέσα στο «αντιδικτατορικό» μέτωπο. Είναι γνωστή η ιστορία με «τους 300 του Ρουφογάλη που κατέλαβαν το Πολυτεχνείο», για την οποία, ένα τμήμα τουλάχιστον του ΚΚΕ ζήτησε δημοσίως συγγνώμη. Εξ άλλου, οι φοιτητικές παρατάξεις τόσο του ΚΚΕ, όσο και του Εσωτερικού, αγνόησαν τις εντολές των ηγεσιών τους, ενώθηκαν με τους αρχικούς καταληψίες και πραγματοποίησαν μαζί αυτό που ονομάστηκε Έπος του Πολυτεχνείου.
Οι αντιπαλότητες όμως ξανάρχισαν από την άλλη μέρα της Μεταπολίτευσης. Οι επονομαζόμενοι «αριστεριστές» από τους αντιπάλους τους, «επαναστάτες» από τους ίδιους, κραύγαζαν πως δεν έγινε «ο Νοέμβρης» για να έρθει ο Καραμανλής. Θεωρούσαν πως το Πολυτεχνείο ήταν η αφετηρία νέων αγώνων που ήδη ξεκινούσαν. «Θάρθουνε αγώνες εργατικοί» φώναζαν οι Τροτσκίζοντες, «Λαϊκοί αγώνες» απαντούσαν οι Μαοϊκοί, ενώ τα επίσημα κόμματα της Αριστεράς, ΚΚΕ, ΚΚΕεσωτ και ΠΑΣΟΚ, προχωρούσαν σε μιαν μουμιοποιητική αγιοποίηση της εξέγερσης, με λιτανείες, εξαπτέρυγα και βεγγαλικά.
Πάνω εκεί κατέφθασαν οι εκ Παρισίων αυτοεξόριστοι «αριστεριστές», μερικοί από τους οποίους έχαιραν μεγάλης εκτιμήσεως στους κόλπους των ιθαγενών ομοϊδεατών τους, καθώς είχαν προλάβει τα «τελειώματα» του Γαλλικού Μάη και συναγελάζονταν στις ίδιες οργανώσεις με μερικούς από τους πρωταγωνιστές του. Αυτοί οι «Παριζιάνοι», δεν μπορούσαν να συγχωρήσουν το «Πολυτεχνείο» που έγινε χωρίς αυτούς, χωρίς την καθοδήγηση τους ! Κι αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τις απόψεις σου, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα ! Κυκλοφόρησαν λοιπόν το σύνθημα «Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία !». Ως γνωστόν, ο πληθωρισμός αποδυναμώνει και εξαφανίζει όχι μονάχα το νόμισμα, αλλά και κάθε τι στο οποίο επικάθεται.
Το σύνθημα είχε μεγάλη απήχηση σε περιθωριακούς αυτονομαζόμενους αναρχικούς, οι οποίοι με τη λήξη του τριήμερου εορτασμού, έσπευδαν να εγκατασταθούν μέσα στο Ίδρυμα και προστατευόμενοι από το άσυλο επιδίδονταν σε βανδαλισμούς και καταστροφές. Το αποκορύφωμα της αντιπαλότητας ήρθε μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, με τους μισούς διαδηλωτές να υψώνουν τις γροθιές τους φωνάζοντας «ο αγώνας τώρα δικαιώνεται» και τους άλλους μισούς να τους απαντούν, πάντα με γροθιές πως, «ο αγώνας τώρα συνεχίζεται» Όλ’ αυτά βοήθησαν ώστε το «Πολυτεχνείο» να μη σημαίνει τίποτε περισσότερο από σχολική αργία κι ένα χάπενινγκ που το παρακολουθούμε στις οθόνες μας. Βοήθησαν και για την απαξίωση αλλά και για την επίρρηψη ευθυνών στη «γενιά του Πολυτεχνείου» για το σημερινό κατάντημα της χώρας.
Έτσι μπορεί και η καλή αυτή ηθοποιός να ζητά φυλακές «για όσους ήταν μέσα στο Πολυτεχνείο». Βέβαια το «Πολυτεχνείο» δεν ήταν και κανένα τρομαχτικό γεγονός. Δεν έριξε τη Δικτατορία, ίσως την κλόνισε λιγάκι. Δεν άλλαξε καταστάσεις, δεν προκάλεσε ρήξεις, δε άφησε σημάδια και ουλές στην κοινωνία. Ήταν όμως ένα σημαντικό γεγονός. Και σαν τέτοιο πρέπει να το θυμόμαστε και να το τιμάμε.
Το Νοέμβρη του 1990, η Τρίτη τάξη του Λυκείου Καρέα – Βύρωνα, ανέβασε ένα θεατρικό με θέμα τις μέρες του Νοέμβρη 73. Τα παιδιά, μαζί με τους καθηγητές τους διαβάσανε εφημερίδες με γεγονότα, περιγραφές, αφηγήσεις και μίλησαν για τις μέρες εκείνες. Για την αγωνία, την απόφαση, τη συλλογικότητα, την ευθύνη, την αλληλεγγύη. Γιατί αυτό ήταν ο Νοέμβρης. Η συλλογικότητα. Χωρίς φατριασμούς, ανταγωνισμούς, μισαλλοδοξίες Η γνώμη του καθενός ήταν απόλυτα σεβαστή κι ο λόγος ελεύθερος, χωρίς διακοπές και αντεγκλήσεις, κάτι πρωτόγνωρο για την ελληνική ιδιοσυγκρασία. Όλα περνούσαν από συνελεύσεις και οι αποφάσεις ήτανε σεβαστές από όλους. Η Συντονιστική Επιτροπή άλλαζε σύνθεση μετά από κάθε συνέλευση.
Όμως η «γραμμή» έμενε ίδια. Η ευθύνη. Ομάδες για όλα. Την περιφρούρηση, την καθαριότητα, το μαγείρεμα, το γράψιμο προκηρύξεων, την κατασκευή πανό, τη δημιουργία ραδιοσταθμού, φαρμακείου, ιατρείου. Ομάδες που θα βγαίναν στου δρόμους, προκαλώντας διαδηλώσεις. Η ευθύνη. Ξαφνικά νέοι άνθρωποι, νιώθανε να κουβαλάνε την κοινωνία, το έθνος στους ώμους τους. Αποδεχτήκανε την ευθύνη. Βαλθήκανε να την υλοποιήσουν. Δεν πρόλαβαν. Δεν θα προλάβαιναν έτσι κι αλλιώς. Η Ιστορία είχε γραφτεί πολύ νωρίτερα. Η αλληλεγγύη. Οι χιλιάδες άνθρωποι που φέρνανε τρόφιμα, «να μην πεινάσουν τα παιδιά».
Οι χιλιάδες άνθρωποι που προσπαθούσανε να μείνουν γύρω από το Πολυτεχνείο, καταδιωκόμενοι, πνιγμένοι απ’ τα δακρυγόνα κι αυτοί εκεί «να προστατέψουμε τα παιδιά». Οι γιατροί που έτρεξαν να στελεχώσουν το ιατρείο τις κρίσιμες ώρες της Παρασκευής. Οι άνθρωποι που αδειάσαν φαρμακεία (κανένας φαρμακοποιός δεν παραπονέθηκε) για να μεταφέρουν ιατρικό υλικό. Οι τεχνίτες ηλεκτρονικοί που βοήθησαν να φτιαχτεί ένας μεγαλύτερος ραδιοσταθμός. Οι ερασιτέχνες που αναμεταδίδανε την εκπομπή του ραδιοσταθμού για να φτάνει πιο πέρα. Οι πόρτες που άνοιξαν μετά τις τρείς τα ξημερώματα παρέχοντας άσυλο στους καταδιωκόμενους.
Η απόφαση. Οι ίδιες πόρτες, λίγες ώρες αργότερα ξερνούσαν ανθρώπους, αποφασισμένους να συνεχίσουν. Που τρέχανε ανάμεσα σε σφαίρες, σε δακρυγόνα, σε τανκς, φωνάζοντας συνθήματα Α, σίγουρα αυτή η παράσταση ήταν ο καλύτερος εορτασμός του γεγονότος, ο καλύτερος φόρος τιμής στο νεαρό Διομήδη Κομνηνό και τους άλλους νεκρούς, στα πληγωμένα πόδια της Πέπης Ρηγοπούλου, σε κείνους που βασανίστηκαν, που τραυματίστηκαν, που φυλακίστηκαν. Κι ας μάθει η καλή κυρία και κάθε ενδιαφερόμενος. Οι άνθρωποι φυλακίζονται. Η Ιστορία ποτέ. Γερ.Δεληβοριάς
από τον Μάκη Δεληβοριά
«Να μη μας φάνε οι κοριοί παλεύαμε, τους τίγρεις τους αντιμετωπίζαμε» (Φ.Βλάχος)
Φυσικά δεν θα υπολογίσουμε όσους βρίσκονταν στους γύρω δρόμους, γιατί τότε θα χρειαστούν πολλά ξερονήσια για να στεγαστούν. Υπήρξε μάλιστα κάποια εποχή, που όποιον και να ρωτούσες, σου απαντούσε πως βρίσκονταν μέσα στο Πολυτεχνείο.
Ήταν η εποχή που το «Πολυτεχνείο» ήταν στις δόξες του, πολλά στελέχη της ΔΑΚΕ ισχυρίζονταν πως μέσα στο Πολυτεχνείο ήσαν και πολλοί δεξιοί φοιτητές. Όχι στους γύρω δρόμους, μέσα. Οπόταν μ’ αυτές τις ομολογίες, δεν μας φτάνει η Πελοπόννησος για να τους εκτοπίσουμε.
Το γεγονός πως η παραπάνω ατάκα χειροκροτήθηκε, δείχνει πως υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που την επικροτούν. Βέβαια, η ηθοποιός που αναφέραμε είναι φωνακλού, προσωποποίηση του μέσου ανθρωπάκου, που ενθουσιάζεται και παρασύρεται από το πλήθος και τρέχει να ζητήσει ευθύνες, αμέσως μόλις το πλήθος σκορπίσει.
Μέσα στο πλήθος των φοιτητών και άλλων νέων που εγκαταλείπανε το Πολυτεχνείο τις πρώτες ώρες του Σαββάτου 17/11/73, μια κοπελιά κλαψούριζε στο αγόρι της. «Μας έλεγαν πως θάρθουν οι αγρότες να μας υποστηρίξουν, που είναι τώρα οι αγρότες?». Λίγες ώρες νωρίτερα, φώναζε μαζί με το πλήθος «Απόψε θα γίνει Ταϋλάνδη!». Τώρα γκρίνιαζε γιατί την είχαν «κοροϊδέψει», ποιοι άραγε? Η ίδια η κατάληψη όπως είναι γνωστό, ξεκίνησε με αντιπαλότητες μέσα στο «αντιδικτατορικό» μέτωπο. Είναι γνωστή η ιστορία με «τους 300 του Ρουφογάλη που κατέλαβαν το Πολυτεχνείο», για την οποία, ένα τμήμα τουλάχιστον του ΚΚΕ ζήτησε δημοσίως συγγνώμη. Εξ άλλου, οι φοιτητικές παρατάξεις τόσο του ΚΚΕ, όσο και του Εσωτερικού, αγνόησαν τις εντολές των ηγεσιών τους, ενώθηκαν με τους αρχικούς καταληψίες και πραγματοποίησαν μαζί αυτό που ονομάστηκε Έπος του Πολυτεχνείου.
Οι αντιπαλότητες όμως ξανάρχισαν από την άλλη μέρα της Μεταπολίτευσης. Οι επονομαζόμενοι «αριστεριστές» από τους αντιπάλους τους, «επαναστάτες» από τους ίδιους, κραύγαζαν πως δεν έγινε «ο Νοέμβρης» για να έρθει ο Καραμανλής. Θεωρούσαν πως το Πολυτεχνείο ήταν η αφετηρία νέων αγώνων που ήδη ξεκινούσαν. «Θάρθουνε αγώνες εργατικοί» φώναζαν οι Τροτσκίζοντες, «Λαϊκοί αγώνες» απαντούσαν οι Μαοϊκοί, ενώ τα επίσημα κόμματα της Αριστεράς, ΚΚΕ, ΚΚΕεσωτ και ΠΑΣΟΚ, προχωρούσαν σε μιαν μουμιοποιητική αγιοποίηση της εξέγερσης, με λιτανείες, εξαπτέρυγα και βεγγαλικά.
Πάνω εκεί κατέφθασαν οι εκ Παρισίων αυτοεξόριστοι «αριστεριστές», μερικοί από τους οποίους έχαιραν μεγάλης εκτιμήσεως στους κόλπους των ιθαγενών ομοϊδεατών τους, καθώς είχαν προλάβει τα «τελειώματα» του Γαλλικού Μάη και συναγελάζονταν στις ίδιες οργανώσεις με μερικούς από τους πρωταγωνιστές του. Αυτοί οι «Παριζιάνοι», δεν μπορούσαν να συγχωρήσουν το «Πολυτεχνείο» που έγινε χωρίς αυτούς, χωρίς την καθοδήγηση τους ! Κι αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τις απόψεις σου, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα ! Κυκλοφόρησαν λοιπόν το σύνθημα «Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία !». Ως γνωστόν, ο πληθωρισμός αποδυναμώνει και εξαφανίζει όχι μονάχα το νόμισμα, αλλά και κάθε τι στο οποίο επικάθεται.
Το σύνθημα είχε μεγάλη απήχηση σε περιθωριακούς αυτονομαζόμενους αναρχικούς, οι οποίοι με τη λήξη του τριήμερου εορτασμού, έσπευδαν να εγκατασταθούν μέσα στο Ίδρυμα και προστατευόμενοι από το άσυλο επιδίδονταν σε βανδαλισμούς και καταστροφές. Το αποκορύφωμα της αντιπαλότητας ήρθε μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, με τους μισούς διαδηλωτές να υψώνουν τις γροθιές τους φωνάζοντας «ο αγώνας τώρα δικαιώνεται» και τους άλλους μισούς να τους απαντούν, πάντα με γροθιές πως, «ο αγώνας τώρα συνεχίζεται» Όλ’ αυτά βοήθησαν ώστε το «Πολυτεχνείο» να μη σημαίνει τίποτε περισσότερο από σχολική αργία κι ένα χάπενινγκ που το παρακολουθούμε στις οθόνες μας. Βοήθησαν και για την απαξίωση αλλά και για την επίρρηψη ευθυνών στη «γενιά του Πολυτεχνείου» για το σημερινό κατάντημα της χώρας.
Έτσι μπορεί και η καλή αυτή ηθοποιός να ζητά φυλακές «για όσους ήταν μέσα στο Πολυτεχνείο». Βέβαια το «Πολυτεχνείο» δεν ήταν και κανένα τρομαχτικό γεγονός. Δεν έριξε τη Δικτατορία, ίσως την κλόνισε λιγάκι. Δεν άλλαξε καταστάσεις, δεν προκάλεσε ρήξεις, δε άφησε σημάδια και ουλές στην κοινωνία. Ήταν όμως ένα σημαντικό γεγονός. Και σαν τέτοιο πρέπει να το θυμόμαστε και να το τιμάμε.
Το Νοέμβρη του 1990, η Τρίτη τάξη του Λυκείου Καρέα – Βύρωνα, ανέβασε ένα θεατρικό με θέμα τις μέρες του Νοέμβρη 73. Τα παιδιά, μαζί με τους καθηγητές τους διαβάσανε εφημερίδες με γεγονότα, περιγραφές, αφηγήσεις και μίλησαν για τις μέρες εκείνες. Για την αγωνία, την απόφαση, τη συλλογικότητα, την ευθύνη, την αλληλεγγύη. Γιατί αυτό ήταν ο Νοέμβρης. Η συλλογικότητα. Χωρίς φατριασμούς, ανταγωνισμούς, μισαλλοδοξίες Η γνώμη του καθενός ήταν απόλυτα σεβαστή κι ο λόγος ελεύθερος, χωρίς διακοπές και αντεγκλήσεις, κάτι πρωτόγνωρο για την ελληνική ιδιοσυγκρασία. Όλα περνούσαν από συνελεύσεις και οι αποφάσεις ήτανε σεβαστές από όλους. Η Συντονιστική Επιτροπή άλλαζε σύνθεση μετά από κάθε συνέλευση.
Όμως η «γραμμή» έμενε ίδια. Η ευθύνη. Ομάδες για όλα. Την περιφρούρηση, την καθαριότητα, το μαγείρεμα, το γράψιμο προκηρύξεων, την κατασκευή πανό, τη δημιουργία ραδιοσταθμού, φαρμακείου, ιατρείου. Ομάδες που θα βγαίναν στου δρόμους, προκαλώντας διαδηλώσεις. Η ευθύνη. Ξαφνικά νέοι άνθρωποι, νιώθανε να κουβαλάνε την κοινωνία, το έθνος στους ώμους τους. Αποδεχτήκανε την ευθύνη. Βαλθήκανε να την υλοποιήσουν. Δεν πρόλαβαν. Δεν θα προλάβαιναν έτσι κι αλλιώς. Η Ιστορία είχε γραφτεί πολύ νωρίτερα. Η αλληλεγγύη. Οι χιλιάδες άνθρωποι που φέρνανε τρόφιμα, «να μην πεινάσουν τα παιδιά».
Οι χιλιάδες άνθρωποι που προσπαθούσανε να μείνουν γύρω από το Πολυτεχνείο, καταδιωκόμενοι, πνιγμένοι απ’ τα δακρυγόνα κι αυτοί εκεί «να προστατέψουμε τα παιδιά». Οι γιατροί που έτρεξαν να στελεχώσουν το ιατρείο τις κρίσιμες ώρες της Παρασκευής. Οι άνθρωποι που αδειάσαν φαρμακεία (κανένας φαρμακοποιός δεν παραπονέθηκε) για να μεταφέρουν ιατρικό υλικό. Οι τεχνίτες ηλεκτρονικοί που βοήθησαν να φτιαχτεί ένας μεγαλύτερος ραδιοσταθμός. Οι ερασιτέχνες που αναμεταδίδανε την εκπομπή του ραδιοσταθμού για να φτάνει πιο πέρα. Οι πόρτες που άνοιξαν μετά τις τρείς τα ξημερώματα παρέχοντας άσυλο στους καταδιωκόμενους.
Η απόφαση. Οι ίδιες πόρτες, λίγες ώρες αργότερα ξερνούσαν ανθρώπους, αποφασισμένους να συνεχίσουν. Που τρέχανε ανάμεσα σε σφαίρες, σε δακρυγόνα, σε τανκς, φωνάζοντας συνθήματα Α, σίγουρα αυτή η παράσταση ήταν ο καλύτερος εορτασμός του γεγονότος, ο καλύτερος φόρος τιμής στο νεαρό Διομήδη Κομνηνό και τους άλλους νεκρούς, στα πληγωμένα πόδια της Πέπης Ρηγοπούλου, σε κείνους που βασανίστηκαν, που τραυματίστηκαν, που φυλακίστηκαν. Κι ας μάθει η καλή κυρία και κάθε ενδιαφερόμενος. Οι άνθρωποι φυλακίζονται. Η Ιστορία ποτέ. Γερ.Δεληβοριάς
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου