ΟΣολζενίτσιν, μισό αιώνα πριν προειδοποιούσε
–προφήτης ή γνώστης;
Ο συγγραφέας, στοχαστής και κοινωνικός ακτιβιστής Αλεξάντρ Σολζενίτσιν, είχε προβλέψει τις σημερινές εντάσεις στην Ουκρανία πριν από σχεδόν μισό αιώνα. Στο διάσημο έργο του «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ», έγραφε το 1968: «Με την Ουκρανία, τα πράγματα θα είναι εξαιρετικά επώδυνα». Όπως έγραφε ξεκάθαρα υπήρχαν από τότε αποσχιστικές τάσεις και άνθιση του εθνικισμού. «Τα επόμενα χρόνια, τα πράγματα με την Ουκρανία θα είναι εξαιρετικά επώδυνα» υπογράμμιζε.
Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν, είχε προβλέψει τις σημερινές εντάσεις στην Ουκρανία - πριν από σχεδόν μισό αιώνα. Στο «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ», έγραφε: «Με την Ουκρανία, τα πράγματα θα είναι εξαιρετικά επώδυνα». Στην αυτοβιογραφική του λογοτεχνική κατάθεση επί σοβιετικής εποχής, μιλώντας προφητικά, ο Σολζενίτσιν δεν είχε αποκλείσει το διαχωρισμό της Ουκρανίας, αλλά είχε τονίσει ότι: «…ίσως για κάθε της περιφέρεια να χρειαστεί ξεχωριστό δημοψήφισμα», υπολογίζοντας τα λενινιστικά σχέδια με τα οποία είχαν διαχωριστεί περιοχές που ουδέποτε ανήκαν ιστορικά στην Ουκρανία.
Παραθέτουμε ορισμένα χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το βασικό λογοτεχνικό ανάγνωσμα για την εποχή της σταλινικής Ρωσίας «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ», αλλά και μεταγενέστερα κείμενα του Αλεξάντρ Σολζενίτσιν που γράφτηκαν στη διάρκεια της σοβιετικής εποχής, με διαπιστώσεις του συγγραφέα για το πώς αντιλαμβάνονται οι Ουκρανοί και οι Ρώσοι τις μεταξύ τους σχέσεις
Από το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» (Ε’ μέρος, κεφάλαιο 2)
Γράφτηκε το 1968, δημοσιεύθηκε το 1974:
«...Με πονάει να γράφω γι’ αυτό: Η Ουκρανία και η Ρωσία ενώνονται μέσα μου στο αίμα, και στην καρδιά, και στις σκέψεις. Όμως, η μεγάλη εμπειρία που απόκτησα από τις φιλικές συζητήσεις με τους Ουκρανούς στα στρατόπεδα («Γκουλάγκ»), μου αποκάλυψε μια νέα πραγματικότητα. Πόσο τους είχε πονέσει η όλη κατάσταση. Η γενιά μας δεν θα αποφύγει τελικά το να πληρώσει για τα λάθη των παλαιοτέρων…».
«…Για κάποιον λόγο, στην εποχή των επιστημονικών επιτευγμάτων του ατόμου και της κυβερνητικής, ο εθνικισμός άνθισε. Και είναι καιρός, είτε μας αρέσει είτε όχι, να πληρώσουμε όλους τους «ανοικτούς λογαριασμούς» περί αυτοδιάθεσης και ανεξαρτησίας. Να τους πληρώσουμε από μόνοι μας και όχι να περιμένουμε ώστε να μας κάψουν στην πυρά, να μας πνίξουν στα ποτάμια, να μας πάρουν τα κεφάλια…».
«…Με την Ουκρανία, τα πράγματα θα είναι εξαιρετικά επώδυνα. Αλλά θα πρέπει να γνωρίζουμε τις συνολικές εντάσεις στις σχέσεις μας σήμερα. Αφού οι εντάσεις δεν έχουν καταλαγιάσει εδώ και αιώνες, πέφτει πάνω μας το βάρος της επίδειξης ψυχραιμίας και σύνεσης. Είμαστε υποχρεωμένοι να τους αφήσουμε να αποφασίσουν μόνοι τους, οι φεντεραλιστές ή οι αυτονομιστές, όποιος μπορέσει να πείσει τον άλλον…».
«…Ας τους αφήσουμε να ζήσουν, να δοκιμάσουν. Θα αισθανθούν γρήγορα, ότι δεν λύνονται όλα τα προβλήματα με το διαχωρισμό. Επειδή σε διάφορες περιοχές της Ουκρανίας υπάρχει διαφορετική αναλογία εκείνων που θεωρούν τους εαυτούς τους Ουκρανούς, είτε Ρώσους, είτε δεν προσδιορίζονται εθνικά, θα υπάρξουν αρκετές δυσκολίες. Ίσως θα χρειαστεί να διενεργηθούν ξεχωριστά δημοψηφίσματα σε κάθε περιφέρεια και στη συνέχεια, να αντιμετωπιστούν προνομιακά και με τη δέουσα προσοχή όλοι όσοι επιθυμούν να φύγουν...».
Απόσπασμα επιστολής της Διάσκεψης για τις ρωσο-ουκρανικές σχέσεις στο Τορόντο, προς το Ουκρανικό Ερευνητικό Ινστιτούτο του Χάρβαρντ. (Απρίλιος 1981)
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ρούσκαγια Μισλ» («Ρωσική Σκέψη»), στις 18.06.1981. Στη Ρωσία, το κείμενο τυπώθηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό «Ζβεζντά», τεύχος 12 (1993)
«...Συμφωνώ απόλυτα, ότι το ρωσο-ουκρανικό ζήτημα, είναι τα πιο σημαντικά σύγχρονα θέματα και σε κάθε περίπτωση, είναι καθοριστικής σημασίας για τους λαούς μας. Αλλά θεωρώ ότι είναι καταστρεπτικό να οξύνονται οι εντάσεις, να ρίχνουμε λάδι στη φωτιά…».
«... Έχω επανειλημμένα πει και μπορώ να το επαναλάβω: Ουδείς μπορεί να κρατήσει κάποιον με το ζόρι, Ουδείς από τους εμπλεκόμενους στην αντιπαράθεση πρέπει να χρησιμοποιήσει βία, ούτε απέναντι στον άλλο, ούτε στους δικούς του, ούτε ενάντια στον λαό σαν σύνολο. Αλλά ούτε κατά οιασδήποτε εθνικής μειονότητας που περιλαμβάνεται σε αυτόν... Σε όλες τις περιπτώσεις, πρέπει να αναγνωρίζεται η τοπική γνώμη. Και γι’ αυτό το λόγο θεωρώ, ότι όλα τα προβλήματα μπορούν πραγματικά να επιλυθούν μόνο από τον τοπικό πληθυσμό…».
«... Έχω πληγωθεί ιδιαίτερα από την άγρια μισαλλοδοξία που επικρατεί στις συζητήσεις επί του ρωσο-ουκρανικού ζητήματος. Μια κατάσταση που κάνει ζημιά και στα δύο έθνη και αποβαίνει χρήσιμη μόνο για τους εχθρούς τους. Εγώ ο ίδιος, με μια μεικτή ρωσο-ουκρανική καταγωγή, που μεγάλωσα κάτω από την κοινή επιρροή των δύο πολιτισμών, ποτέ ουδέποτε είδα και δεν βλέπω να υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ τους . Στην καρδιά μου δεν υπάρχει χώρος για ρωσο-ουκρανική διαμάχη. Όσο και να μας τραβάνε σε αυτό οι ανεγκέφαλοι …».
Γράφτηκε και δημοσιεύτηκε το 1990 («Πως θα ανοικοδομήσουμε τη Ρωσία;»):
«…Σήμερα, διαχωρισμός της Ουκρανίας σημαίνει, ότι «κόβουμε στη μέση» εκατομμύρια οικογένειες και ανθρώπους. Τόσο πολύ έχει μεταβληθεί η σύσταση του πληθυσμού. Υπάρχουν ολόκληρες περιφέρειες που επικρατεί το ρωσικό στοιχείο. Είναι αρκετοί εκείνοι που δυσκολεύονται να επιλέξουν εθνικότητα ανάμεσα στις δύο (ρωσική, ουκρανική).
Πολλοί, είναι μεικτής καταγωγής. Έχουν τελεστεί πλήθος μεικτών γάμων. Αλήθεια, «μεικτούς», υπάρχει άραγε κάποιος μέχρι σήμερα που να τους θεωρεί τέτοιους; Για την πλειονότητα του γενικού πληθυσμού δεν υπάρχει ούτε ίχνος μισαλλοδοξίας μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων…».
«…Φυσικά, αν ο ουκρανικός λαός πραγματικά ήθελε να διαχωριστεί, κανείς δεν θα τολμούσε να τον κρατήσει με τη βία. Αλλά, η Ουκρανία είναι ένας πραγματικά ποικιλόμορφος χώρος και μόνο ο ντόπιος πληθυσμός μπορεί να αποφασίσει για την τύχη του τόπου του, της περιφέρειάς του. Και η κάθε νεοσυσταθείσα εθνική μειονότητα στην περιοχή, θα πρέπει να συναντήσει την ίδια αντιμετώπιση μη-βίας απέναντί της…».
( Rossiyskaya Gazeta - www.rg.ru)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου