Η Ελλάδα σκοτώνει τα παιδιά της σαν τη Μήδεια

Μίκης Θεοδωράκης και Ρενάτο Τζανέλα στην ταινία «Ανακυκλώνοντας τη Μήδεια»

Της ΕΥΑΝΝΑΣ ΒΕΝΑΡΔΟΥ

Στην ταινία του «Ανακυκλώνοντας τη Μήδεια», που κάνει πρεμιέρα αύριο στο Μπάντμιντον, ο Αστέρης Κούτουλας, Ελληνας καλλιτέχνης που ζει στο Βερολίνο, παραλληλίζει την Ελλάδα με τη Μήδεια.

Για εκείνον είναι σαφές πως «η Ελλάδα σκοτώνει το μέλλον της». 

Δηλαδή τα παιδιά της. 

Δεν είναι τυχαίο πως στη φιλόδοξη αυτή ταινία, σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη (από την όπερά του «Μήδεια») και σε χορογραφίες Ρενάτο Τζανέλα (ΕΛΣ), θα δούμε εμβόλιμες, πραγματικές σκηνές νεαρών εξεγερμένων κουκουλοφόρων.


 
Πώς ακριβώς ανακύκλωσε, όμως, τη Μήδεια; «Ο Ευριπίδης είχε ήδη αξιοποιήσει ένα μύθο που υπήρχε χίλια χρόνια πριν», μας είπε ο σκηνοθέτης. «Ο Μίκης Θεοδωράκης το 1988-1989 μελοποίησε όλο το έργο του Ευριπίδη, κάνοντας τη δική του "ανακύκλωση" ως συνθέτης, και ο Ρενάτο Τζανέλα έκανε τη μουσική του Θεοδωράκη μπαλέτο. Ε, εγώ έκανα φιλμ όλα αυτά!» 

Μίκης Θεοδωράκης - Ρενάτο Τζανέλα 

  Τη Μήδεια ερμηνεύει η πρίμα μπαλαρίνα της Λυρικής, Μαρία Κουσουνή. Στο πλευρό της, χορευτές της ΕΛΣ, της Οπερας της Βιέννης και της Οπερας του Βερολίνου. Η ταινία δεν έχει πρόζα. Τα λίγα λόγια που ακούγονται ανήκουν στον Ρενάτο Τζανέλα και στον Μίκη Θεοδωράκη, που κάνουν ένα μικρό πέρασμα. «Αν ήμουν νέος σήμερα, θα με λέγανε τρομοκράτη», λέει ο Θεοδωράκης, ο οποίος θα προλογίσει την αυριανή βραδιά.
Η εξέλιξη της πλοκής προκύπτει από το μοντάζ, στην παράδοση του βωβού σινεμά. Τη μουσική ερμηνεύουν καλλιτέχνες από τη Μουσική Ακαδημία της Αγ. Πετρούπολης (από την ηχογράφηση της ομώνυμης όπερας), με προεξάρχουσα την Αιμιλία Τιταρένκο (Μήδεια).
Ποτέ δεν βλέπουμε τα παιδιά της Μήδειας. Μια 15χρονη κοπελίτσα, η Μπέλα Ιλμαν, μοντέλο στην πραγματική ζωή, ερμηνεύει στην ταινία ένα σύμβολο ουτοπικής αθωότητας. 

 
Πρόβα υπό το άγρυπνο βλέμμα του Μ. Θεοδωράκη Την έμπνευση για την ταινία την έδωσε στο σκηνοθέτη ο 23χρονος γιος του, που μεγάλωσε στην Ελλάδα με τη γιαγιά του. «Θέλω να σπουδάσω έξω, αλλά θέλω να γυρίσω στην Ελλάδα», του είπε. «Αλλά μου έχεις αφήσει μια Ελλάδα στην οποία δεν μπορώ να γυρίσω».
Για τον Α. Κούτουλα ο παραλληλισμός είναι προφανής: «Οπως η Μήδεια, αντί να αυτοκτονήσει ή να σκοτώσει τον Ιάσονα, σκότωσε τα παιδιά της, έτσι και η δική μας γενιά, αντί να λύσει τα προβλήματά της, σκοτώνει τα ίδια της τα παιδιά».
Η σύζυγός του και συν-σεναριογράφος του φιλμ Ινα Κούτουλα θεώρησε πως με την ταινία τους αυτή πρέπει ζητήσουν μια συγγνώμη από το γιο τους. Και να αναδείξουν «αυτά τα καταδικασμένα παιδιά».
Μην περιμένετε κάποια συμβατική ταινία. Δεν πρόκειται ούτε για μυθοπλασία ούτε για μουσικό ντοκιμαντέρ ούτε για πολιτικό φιλμ ούτε για βιντεοκλίπ. Η ταινία είναι όλα αυτά μαζί. Σίγουρα πάντως δεν είναι ταινία μπαλέτου, και ας βασίστηκε στη μαγνητοσκόπηση του μπαλέτου που έστησε ο Τζανέλα. «Αυτό είναι ένα πολύ συναισθηματικό φιλμ. Σε αντίθεση με τις περισσότερες κινηματογραφήσεις μπαλέτου, που είναι κατά 90% γυρισμένες με γκρο πλαν, την ταινία αυτή τη γύρισα με κοντινά πλάνα. Κανείς δεν έχει ξαναδεί τη Μήδεια από τόσο κοντά...» 

Ο σκηνοθέτης Α. Κούτουλας με τον Μ. Θεοδωράκη Από το 1968 έως το 1989 ο Αστέρης Κούτουλας έζησε στην Ανατολική Γερμανία. Μεταφραστής, δοκιμιογράφος και σκηνοθέτης, διοργανώνει καλλιτεχνικές παραγωγές σε όλο τον κόσμο (οι συνεργασίες του περιλαμβάνουν από τους Pink Floyd μέχρι τους Motorhead). Θεωρεί την ταινία του μια ελληνική απάντηση σε όσα συμβαίνουν. «Δηλώνουμε πως, ναι, υπάρχουμε ακόμα. Και αντιστεκόμαστε».

Σε μια σκηνή της ταινίας ακούμε αποσπάσματα από το «Ημερολόγιο της Αννας Φρανκ». Μια υπενθύμιση πως «οι νέοι είναι τα θύματα. Κάποιοι ευθύνονται για το 65% της ανεργίας σήμερα».
«Μέχρι πρόπερσι», μας λέει, «μόνο στο Βερολίνο ζούσαμε 10.000 Ελληνες. Μέσα σε 2,5 χρόνια βρεθήκαμε 22.000!» 
ΕΝΕΤ